Start konsultacji publicznych
Wraz z publikacją dokumentów rozpoczął się etap konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych. Jak zapowiadało MEN, treści nauczania zostaną ograniczone o ok. 20 proc. W przypadku języka polskiego spore kontrowersje budziły m.in. propozycje zmian na listach kanonu lektur. Jak wyglądają aktualne listy lektur obowiązkowych i uzupełniających dla szkół podstawowych i średnich?
Lista lektur – szkoła podstawowa, klasy IV-VI
Lista lektur obowiązkowych (poznawanych w całości) dla klas IV-VI obejmuje następujące pozycje (brak zmian w stosunku do propozycji z lutego 2024):
- Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa,
- Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks),
- Clive Staples Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa,
- Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni,
- John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem.
Do tego dochodzą utwory literackie poznawane we fragmentach, utwory poetyckie oraz krótkie utwory literackie poznawane w całości. W tym zestawie wśród propozycji ekspertów MEN znalazły się takie tytuły jak:
- René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań),
- Ignacy Krasicki, wybrane bajki,
- Adam Mickiewicz, Pani Twardowska, Pan Tadeusz (wybrane fragmenty),
- Bolesław Prus, Katarynka,
- Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy (wybrane fragmenty),
- Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego,
- wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie,
- Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach, o miłosiernym Samarytaninie,
- wybrane podania i legendy polskie, w tym o Lechu, o Piaście, o Kraku i Wandzie,
- wybrane baśnie polskie i europejskie, w tym: Charles Perrault, Kopciuszek; Aleksander Puszkin, Bajka o rybaku i rybce,
- wybrane wiersze: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego, oraz pieśni patriotyczne.
Z zestawu lektur – zgodnie z wcześniejszymi propozycjami, przedstawionymi w trakcie prekonsultacji – usunięto "Powrót taty" Adama Mickiewicza, utwór "W pamiętniki Zofii Bobrówny" Juliusza Słowackiego, mit o Orfeuszu i Eurydyce oraz wybrane, biblijne przypowieści (o siewcy, o pannach roztropnych).
Lista lektur – szkoła podstawowa, klasy VII-VIII
W zestawie lektur obowiązkowych dla klas VII-VIII, poznawanych w całości umieszczono takie tytuły jak:
- Charles Dickens, Opowieść wigilijna,
- Aleksander Fredro, Zemsta,
- Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec,
- Adam Mickiewicz, Dziady część II,
- Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę,
- Henryk Sienkiewicz, Quo vadis,
- Juliusz Słowacki, Balladyna.
W zestawie obowiązkowych tekstów poznawanych we fragmentach, utworów poetyckich oraz krótkich utworów literackich, poznawanych w całości umieszczono:
- Jan Kochanowski, wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII,
- Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Świtezianka, wybrany utwór z cyklu Sonety krymskie,
- Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII),
- Sławomir Mrożek, Artysta,
- Henryk Sienkiewicz, Latarnik,
- wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto wybrane wiersze: Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Barańczaka, Cypriana Kamila Norwida, Bolesława Leśmiana, Wisławy Szymborskiej, Kazimierza Wierzyńskiego oraz aforyzmy Stanisława Jerzego Leca.
Z zestawu lektur dla klas VII-VIII – zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami – wykreślono:
- "Żonę modną" Ignacego Krasickiego,
- "Śmierć Pułkownika" Adama Mickiewicza,
- tren I i V Jana Kochanowskiego,
- "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego,
- "Tędy i owędy" Melchiora Wańkowicza,
- wiersze Mariana Hemara, Jarosława Marka Rymkiewicza, Jana Lechonia, Jerzego Lieberta i fraszki Jana Sztaudyngera.
Jakie tytuły na liście lektur uzupełniających dla szkół podstawowych?
W przypadku szkół podstawowych uczniowie muszą poznać:
- klasy IV-VI – co najmniej dwie pozycje książkowe z lektur uzupełniających,
- klasy VII-VIII jedną pozycję książkową z lektur uzupełniających wybraną przez nauczyciela lub zaproponowaną przez uczniów.
W zestawie liczącym 57 propozycji nie zabrało klasyków z kanonu lektur, takich jak m.in. "Janko Muzykant" Henryka Sienkiewicza, "Król Maciuś Pierwszy" Janusza Korczaka, "Bursztyny" Zofii Kossak-Szczuckiej. W zestawie pojawiły się także nowe tytuły. Na uwagę zasługuje na pewno "Most do Terabithii" Katherine Paterson, "Teatr Niewidzialnych Dzieci" Marcina Szczygielskiego i "Pax" Sary Pennypacker.
Nowa wersja listy lektur? Szkoły ponadpodstawowe
W propozycjach MEN odnośnie obowiązkowych lektur w szkołach średnich podkreślono: "Podstawa programowa kładzie duży nacisk na zapoznawanie uczniów z literaturą współczesną". Uczniowie w klasach I-III szkół średnich mają poznawać teksty od literatury starożytnej do literatury czasów wojny i okupacji. Natomiast w klasach IV liceum oraz klasach V technikum poznawane będą wyłącznie teksty z literatury po 1945 roku. Propozycja listy lektur obowiązkowych, poznawanych w całości (zakres podstawowy) obejmuje takie tytuły jak:
- Jan Parandowski, Mitologia, część I: Grecja,
- Sofokles, Antygona,
- Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich,
- William Szekspir, Makbet,
- Molier, Skąpiec,
- Adam Mickiewicz, Dziady cz. III,
- Juliusz Słowacki, Kordian,
- Bolesław Prus, Lalka,
- Eliza Orzeszkowa, Gloria victis,
- Henryk Sienkiewicz, Potop,
- Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara,
- Stanisław Wyspiański, Wesele,
- Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I – Jesień),
- Stefan Żeromski, Przedwiośnie,
- Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem,
- Albert Camus, Dżuma,
- George Orwell, Rok 1984,
- Sławomir Mrożek, Tango.
Z listy lektur obowiązkowych dla zakresu podstawowego usunięto następujące tytuły:
- Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty),
- Kronika polska, Gall Anonim (fragmenty),
- Kazania sejmowe, Piotr Skarga (fragmenty),
- wiersze Jana Andrzeja Morsztyna,
- Pamiętniki, Jan Chryzostom Pasek (fragmenty),
- wybór sielanek i liryki religijnej Franciszka Karpińskiego,
- Konrad Wallenrod, Adam Mickiewicz,
- Z legend dawnego Egiptu, Bolesław Prus,
- Rozdziobią nas kruki, wrony…, Stefan Żeromski,
- wiersze: Tadeusza Gajcego, Stanisława Balińskiego, Kazimiery Iłłakowiczówny,
- Ludzie, którzy szli; Tadeusz Borowski,
- wiersze z tomu "Ocalenie" Czesława Miłosza,
- teksty Kabaretu Starszych Panów i utwory Ewy Demarczyk.
Przesunięcia na listach lektur – liceum i technikum
Na poziomie podstawowym z listy lektur obowiązkowych do listy lektur uzupełniających przesunięto utwory: "Romeo i Julia" Williama Szekspira, "Droga donikąd" (fragmenty) Józefa Mackiewicza, "Madame" Antoniego Libery. Na listę lektur z zakresu rozszerzonego trafiły z kolei: "Odyseja" Homera (fragmenty), "Nie-Boska Komedia" Zygmunta Krasińskiego, wiersze Jarosława Marka Rymkiewicza, "Katedra" (z tomu "W kraju niewiernych") Jacka Dukaja.
Z listy lektur obowiązkowych w zakresie rozszerzonym usunięto m.in. "Wyznania" św. Augustyna oraz "Lillę Wenedę" Juliusza Słowackiego. Na liście lektur uzupełniających zabraknie także m.in. "Historyi o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim" (fragmenty) Mikołaja z Wilkowiecka oraz wierszy Marii Konopnickiej, Edwarda Stachury czy Adama Zagajewskiego. Do listy lektur uzupełniających trafi za to m.in. "Solaris" Stanisława Lema, "Traktat o łuskaniu fasoli" Wiesława Myśliwskiego oraz "Prawiek i inne czasy" Olgi Tokarczuk. W zestawie lektur uzupełniających z XXI wieku umieszczono 14 tytułów, w tym m.in.: "Wyspę" Sigrídur Hagalin Bjoernsdottir, powieści "Castorp" i "Śpiewaj ogrody" Pawła Huellego, "Wspomnienie o przeszłości Ziemi" (tom I "Problem trzech ciał") Cixin Liu, "Bieguni" i "Opowiadania bizarne" Olgi Tokarczuk.
Pełne propozycje nowych list lektur dostępne są na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej.
