Nowa podstawa programowa już w konsultacjach
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt rozporządzenia modyfikującego definicję podstawy programowej zarówno dla wychowania przedszkolnego, jak i kształcenia ogólnego. Zmiany mają zostać wdrożone stopniowo, począwszy od roku szkolnego 2026/2027, obejmując w pierwszej kolejności przedszkola oraz klasy I i IV szkół podstawowych.
Nowy dokument został przygotowany przez ekspertów Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego. Analizy IBE-PIB wskazały na konieczność zrównoważenia dotychczasowego modelu kształcenia, który koncentrował się przede wszystkim na wiedzy przedmiotowej, pozostawiając w cieniu kompetencje i umiejętność wykorzystywania wiedzy w praktyce. Autorzy podkreślają, że współczesna szkoła powinna wspierać uczniów w działaniu, a nie tylko w zapamiętywaniu materiału.
Co zmieni się w przedszkolach i szkołach?
Nowa definicja podstawy programowej w przedszkolu, proponowana podstawa programowa dla wychowania przedszkolnego ma jasno określać:
- ogólne cele edukacyjne, wychowawcze i opiekuńcze,
- kompetencje rozwijane w toku pracy z dzieckiem,
- sposób organizowania środowiska edukacyjnego,
- oczekiwane osiągnięcia dziecka na zakończenie edukacji przedszkolnej,
- wymagania dotyczące doświadczeń edukacyjnych oraz warunki realizacji programu.
To podejście ma wzmocnić spójność i jakość edukacji przedszkolnej oraz uporządkować oczekiwania wobec najmłodszych uczniów.
Nowy opis podstawy programowej w szkole podstawowej
Analogiczne zmiany zaproponowano dla szkół podstawowych. Podstawa programowa ma zawierać:
- ogólne cele kształcenia i wychowania,
- kompetencje i zadania szkoły,
- sposób organizacji środowiska edukacyjnego,
- cele nauczania w ramach poszczególnych przedmiotów,
- oczekiwane efekty uczenia się,
- wymagania dotyczące doświadczeń edukacyjnych oraz warunki realizacji treści programowych.
Dwa etapy edukacyjne – przejrzysta struktura kształcenia
Projekt rozporządzenia dzieli edukację w szkole podstawowej na dwa etapy:
- klasy I–III – edukacja wczesnoszkolna,
- klasy IV–VIII – drugi etap edukacyjny.
Ten podział ma ułatwić planowanie procesu dydaktycznego i dostosowanie metod pracy do możliwości rozwojowych uczniów.
„Doświadczenie edukacyjne” – nowe pojęcie w szkolnej rzeczywistości
W projekcie pojawiła się również definicja kluczowego terminu: doświadczenie edukacyjne. Oznacza ono celowo tworzone sytuacje, w których każdy uczeń ma możliwość rozwoju kompetencji przekrojowych oraz sprawczości – czyli umiejętności świadomego działania i podejmowania decyzji.
To właśnie ten element ma wyprowadzić polską szkołę poza schemat mechanicznego przyswajania treści.
Sześć modułów tematycznych – nowy kręgosłup programu
Proponowana podstawa programowa zakłada wprowadzenie modułowej struktury treści nauczania. Moduły mają łączyć różne przedmioty wokół spójnych obszarów kompetencyjnych:
- Bezpieczeństwo i obrona – m.in. edukacja wczesnoszkolna, zajęcia praktyczno-techniczne, WF, edukacja dla bezpieczeństwa.
- Moduł medialny – język polski, informatyka, geografia, edukacja obywatelska.
- Moduł filozoficzny – etyka, język polski, historia.
- Ekonomiczno-finansowy – edukacja wczesnoszkolna, matematyka, geografia, zajęcia praktyczno-techniczne.
- Moduł klimatyczny – przyroda, biologia, chemia, fizyka, geografia, edukacja zdrowotna.
- Kultura – m.in. język polski, historia, muzyka, plastyka.
Moduły mają zwiększyć spójność programową, wzmacniać kompetencje międzyprzedmiotowe i ułatwiać uczniom rozumienie szerszych kontekstów.
Kiedy nowa podstawa zacznie obowiązywać?
Zgodnie z projektem, nowe przepisy mają wejść w życie 1 września 2026 roku. Reformę będziemy obserwować etapami, począwszy od najmłodszych uczniów oraz klas rozpoczynających kolejny etap edukacyjny.
