Od 1 kwietnia 2024 r. w klasach I-III szkół podstawowych nie zadaje się prac domowych, z wyjątkiem ćwiczeń usprawniających motorykę małą. W klasach IV-VIII prace domowe nie są obowiązkowe, a zamiast oceny uczeń ma otrzymać informację, co zrobił dobrze, a co wymaga poprawy.
MEN wielokrotnie podkreślało, że zmiana ma służyć m.in. dobrostanowi młodych, zapewnić więcej wolnego czasu, który mogą poświęcić na pogłębianie wiedzy, rozwijanie pasji czy sport.
Reakcje społeczne i krytyka
Jednak już sama zapowiedź była krytykowana m.in. przez polityków opozycji. Po roku od wprowadzenia zmiany Związek Nauczycielstwa Polskiego zwrócił uwagę, że „trzeba wrócić do dyskusji o możliwości oceniania pracy domowej”. Rozwiązanie negatywnie oceniła część społeczeństwa (za przywróceniem obowiązkowych prac domowych opowiedziało się 76 proc. ankietowanych w badaniu CBOS z listopada ub.r.).
Zarzutom, że prace domowe mają być zakazane, wielokrotnie zaprzeczało MEN; wyjaśniało, że chodzi o ich ograniczenie. Zapowiedziało też ewaluację rozwiązań, ale zastrzegło, że nie chce powrotu prac domowych w takim zakresie, jak było to przed zmianą.
Decyzja o ewentualnych zmianach miała zapaść najpierw do połowy sierpnia ub.r., później - w październiku. Jest związana z otrzymaniem przez MEN od Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego (IBE-PIB) analizy o tym, jak w praktyce sprawdziły się nowe przepisy.
Od czerwca ub.r. zespół ekspertów przygotowywał raport na podstawie opinii nauczycieli oraz dyrektorów szkół. Podsumowanie przekazano MEN. Resort czekał jeszcze na zakończenie prac drugiego zespołu pracującego nad rekomendacjami dotyczącymi zmian. Instytut opublikował je na początku listopada 2025 r., a dzień później usunął ze strony z powodu, wyjaśnił, „uzyskania informacji o niezgodnym ze standardami Instytutu sposobie procedowania ww. projektu”. Oświadczył też, że będą ponownie przeanalizowane i przekazane MEN.
Prace zespołów ekspertów i raporty IBE - PIB
Prace trwały kilka kolejnych miesięcy. Rzecznik IBE-PIB Ryszard Kamiński poinformował PAP, że nowe rekomendacje IBE-PIB przekazał MEN 18 marca br. Jednocześnie zastrzegł, że nie może mówić o ich szczegółach.
Rzeczniczka prasowa resortu edukacji Ewelina Gorczyca przekazała PAP, że IBE-PIB „przekazał do MEN podsumowanie prac zespołu ds. zadań domowych”. Obecnie, dodała, materiały te są analizowane w ministerstwie. „Na tym etapie, obowiązujące przepisy pozostają bez zmian” - zaznaczyła. Podkreśliła też, że „prace domowe nadal mogą być zadawane”.
IBE-PIB ustalił w raporcie, że ponad 60 proc. dyrektorów szkół i ponad 50 proc. nauczycieli uważa, że po zmianie przepisów dzieci mają więcej czasu na odpoczynek, zabawę i aktywność fizyczną. 52 proc. nauczycieli oceniło, że zmiany zmniejszyły obciążenia uczniów obowiązkami edukacyjnymi, a w ocenie dyrektorów szkół nowe zasady prac domowych zmniejszyły stres uczniów: o 41 proc. w klasach IV-VIII i o 31 proc. w klasach I-III.
Eksperci ustalili jednak, że według ponad dwóch trzecich nauczycieli osłabła motywacja uczniów do odrabiania prac domowych i ich samodzielność w procesie uczenia się. 80 proc. nauczycieli przyznało, że nawet jeśli zadaje prace domowe, to ich nie sprawdza lub robi to sporadycznie.
Na początku stycznia 2024 r. „nowe zasady” zapowiedział premier Donald Tusk. W opublikowanym na X nagraniu przypomniał wypowiedź ucznia, który mówił, że „to jest ogólnie problem polskich szkół, że są łamane prawa dziecka. Zadawanie na weekend, sprawdziany na poniedziałek”. Tusk „uroczyście ogłosił” wówczas, że „tego problemu więcej nie będzie”.
Przepisy szczegółowe dotyczące zadań domowych
Zgodnie z przepisami, nauczyciel w klasach I–III podstawówki ma nie zadawać prac domowych praktyczno-technicznych oraz pisemnych prac domowych, z wyłączeniem ćwiczeń usprawniających motorykę małą. Ten rodzaj ćwiczeń pozostawiono ze względu na „istotność rozwoju motoryki małej na etapie edukacji wczesnoszkolnej”.
W starszych klasach podstawówki nauczyciel może zadać pisemną lub praktyczno-techniczną pracę domową, ale nie jest ona obowiązkowa i nie jest oceniana. Uczeń ma jednak otrzymać informację zwrotną, jeśli ją wykona.
