Za nowelizacją ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw głosowało 60 senatorów, 27 było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Ustawa czeka na podpis prezydenta Karola Nawrockiego.
Jak podało MEN, celem ustawy jest uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich poprzez ich skatalogowanie. Przewiduje też m.in. obowiązek powoływania rad szkół i placówek oraz zagwarantowanie uczniom ustawowego prawa do kształtowania własnego wyglądu.
Nowa bezpłatna funkcja nauczyciela
Najwięcej emocji wśród nauczycieli wywołuje powołanie: Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, 16 wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich (działających przy kuratorach oświaty), gminnych (miejskich) i powiatowych rzeczników praw uczniowskich. Do systemu wchodzić mają też szkolni rzecznicy praw uczniowskich. Mają nimi zostać nauczyciele – opiekunowie samorządu.
Jeszcze podczas prac w Sejmie przegłosowano m.in. poprawkę, która zakłada, że wprowadzenie szkolnych rzeczników praw uczniowskich, którymi zostanie opóźnione o dwa lata. Będzie obowiązkowe dopiero od 1 września 2028 r., a nie od 1 września 2026 r. Do tego czasu - dobrowolne. Pomimo tego - jak podaje "Głos Nauczycielski" wielu nauczycieli nie ukrywało i nadal nie ukrywa, że liczy na weto prezydenta do całej nowelizacji.
W projekcie nowelizacji nie przewidziano wynagrodzenia za pełnienie funkcji szkolnego rzecznika praw uczniowskich. ZNP w swojej opinii do zmian prawie oświatowych argumentował m.in., że zakres obowiązków szkolnego rzecznika jest bardzo szeroki. To m.in. monitorowanie przestrzegania praw uczniów, przyjmowanie i rozpatrywanie skarg, prowadzenie działań informacyjnych, współpraca z innymi rzecznikami, zapewnienie uczniom możliwości anonimowego zgłaszania problemów.
Prawa ucznia
Zgodnie z innymi przepisami ustawy uczeń szkoły podstawowej, ponadpodstawowej, artystycznej lub określonej w przepisach placówki "ma prawo w szczególności do: kształtowania własnego stroju i wyglądu". Przysługuje mu wolność "od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu”, a w szczególności ze względu m.in. na wygląd.
Uczeń ma się jednak ubierać "zgodnie z ogólnie przyjętymi normami społecznymi". Niedozwolone ma być noszenie stroju "nawołującego do nienawiści, dyskryminującego, sprzecznego z przepisami prawa lub stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa".
Katalog kar dla ucznia
Nowela wprowadza katalog kar (oraz opisuje procedurę odwołania od tej decyzji), wśród których wymieniono m.in. upomnienie pisemne; naganę; w przypadku uczniów objętych obowiązkiem szkolnym – przeniesienie do innej szkoły; w przypadku uczniów nieobjętych obowiązkiem szkolnym – skreślenie z listy uczniów.
Wymierzenie kary będzie poprzedzone wysłuchaniem wyjaśnień obu stron, a także świadków. W przypadku zagrożenia przeniesieniem do innej szkoły lub skreśleniem z listy uczniów – także uzyskaniem zgody rady pedagogicznej i zasięgnięciem opinii samorządu uczniowskiego oraz szkolnego rzecznika praw uczniowskich. W postępowaniu w sprawie wymierzenia kary uczniowi niepełnoletniemu mają prawo uczestniczyć w charakterze strony także jego rodzice.
