Powszechną wiedzą jest, że tzw. ćwiczenia kardio, takie jak jazda na rowerze czy bieganie, nie tylko poprawiają naszą kondycję i ogólny stan zdrowia, ale mogą korzystnie oddziaływać na zdrowie psychiczne. Okazuje się, jednak, że efekt w postaci poprawy nastroju może się znacznie różnić w zależności od osoby.
Oczywiście wiemy z badań, że wysiłek poprawia nasz nastrój, ale zwykle sprawdzane jest to dla całej grupy badawczej. Tymczasem realnie, gdy dwie osoby wykonają to samo ćwiczenie, np. jeżdżą na rowerze z dokładnie taką samą intensywnością - to jedna osoba może się poczuć lepiej psychicznie po takim ćwiczeniu, inna gorzej, a jeszcze inna nie odczuwać żadnego efektu - opisuje dr Tomasz Ligęza z Instytutu Psychologii na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, cytowany przez Naukę w Polsce.
Ćwiczenia a nastrój, od czego to zależy?
To zmienia znacznie nasze zrozumienie mechanizmów wpływu ćwiczeń na zdrowie psychiczne. Powstaje też pytanie o ich skuteczność. Analizując dotychczasową literaturę, a także przeprowadzając badanie pilotażowe na 20 osobach, zauważyliśmy, że badani, którzy nie odczuwają korzystnych skutków wysiłku fizycznego dla samopoczucia, mają inne wzorce aktywacji mózgu, niż osoby, które te korzyści mają - relacjonuje badacz.
Naukowcy z UJ doszli więc do wniosku, że aby uzyskać pozytywny dla psychiki efekt z ćwiczeń - zbliżony u wszystkich, trzeba skupić się obserwacji aktywności mózgu i dostosowywać ćwiczenia do danej osoby na tej właśnie podstawie.
Nieprzewidywalne efekty ćwiczeń
Obecnie najważniejszym parametrem, na którym skupiają się różni badacze w tej dziedzinie, jest intensywność wysiłku, określa się ją głównie na podstawie pulsu. Choć metoda ta sprawdza się w przypadku poprawy pracy układu sercowo-naczyniowego, to może ona prowadzić do nieprzewidywalnych skutków jeśli chodzi o pracę mózgu.
W naszym pilotażowym badaniu prowadzonym w tym standardowym wysiłkowym podejściu prosiliśmy osoby, żeby ćwiczyły na 60 proc. maksymalnego pulsu. Okazywało się, że prowadzi to do różnych aktywacji mózgowych u poszczególnych badanych - tłumaczy dr Tomasz Ligęza.
Powstanie nowa opaska do ćwiczeń?
Naukowcy liczą, że dzięki badaniu na kilkuset osobach będą mogli wypracować najlepsze wzorce aktywności mózgu i aktywności fizycznej np. dla płci czy grupy wiekowej. Być może uda się kiedyś, opracować niewielką elektrodę lub opaskę, która można by np. przyłożyć choćby do czoła i znaleźć wzorzec aktywności w łatwy sposób - przewiduje dr Tomasz Ligęza.
Projekt "Mózg w formie: innowacyjne podejście do zrozumienia i maksymalizacji mentalnych korzyści z ćwiczeń fizycznych" będzie realizowany przez pięć lat. Finansowane sięgające ponad 3,9 mln zł pochodzi z programu Sonata Bis - Narodowego Centrum Nauki.
