Zakończenie roku szkolnego na luzie. Można przynieść kwiaty i upominki. A co ze zdjęciami?

Standardy ochrony małoletnich a zakończenie roku szkolnego

Choć formalnie rok szkolny 2025/2026 zakończy się dopiero 31 sierpnia, to moment, który jest istotny dla uczniów, czyli zakończenie zajęć dydaktycznych, jest już bardzo blisko. Zapewne jeszcze co najmniej w pierwszej połowie czerwca będzie trwała „walka o oceny”, czyli w ostatnim czasie mocno krytykowany i komentowany przez nauczycieli w mediach społecznościowych czas poprawiania ocen, jednak później myśli wielu uczniów będą już na wakacjach. Zanim jednak również fizycznie udadzą się na zasłużony wypoczynek, przed nimi, rodzicami i nauczycielami jeszcze jedno ważne wydarzenie – uroczyste zakończenie roku szkolnego. Choć odbywa się od dziesiątek lat, a jego formuła istotnie się nie zmieniła, to jednak w ostatnich latach również i ono było przedmiotem gorących dyskusji w przestrzeni internetowej. Do części z nich przyczyniło się wprowadzenie standardów ochrony małoletnich, które choć miały bardzo słuszne założenia, to w praktyce wywołały spore zamieszanie. Choć kontrowersji było sporo, skupmy się na tych, które miały (i mają) związek z zakończeniem roku szkolnego.

Kwiaty i upominki dla pracowników szkoły

Jak wynika z wytycznych dotyczących ochrony dziecka w szkole opublikowanych w portalu gov.pl, pracownikom szkoły nie wolno przyjmować pieniędzy ani prezentów od dziecka, ani opiekunów dziecka. Czy to oznacza, że uczniowie i rodzice nie mogą przekazać im drobnych upominków z okazji zakończenia roku szkolnego? Takie stwierdzenia były powszechne przed zakończeniem roku szkolnego 2024/2025. Jednak jak wyjaśniła wówczas rzeczniczka prasowa Ministra Sprawiedliwości, tzw. ustawa Kamilka, która wprowadziła standardy ochrony, nie odnosi się do kwestii dawania prezentów nauczycielom. Uzasadniając to stwierdzenie wskazała, że Zespół do spraw Ochrony Małoletnich przedstawił jedynie pewne wskazówki postępowania, które placówka może uwzględnić albo nie. Podkreśliła również, że zawsze trzeba zachować pewien rozsądek. Jak z tego wynika, w sprawie drobnych upominków dla pracowników szkół w zasadzie nic się nie zmieniło, a uczniowie i rodzice mogą w związku z zakończeniem zajęć dydaktycznych podziękować w sposób przyjęty zwyczajowo osobom, które towarzyszyły im przez ostatnie miesiące na drodze edukacji.
A co z bardziej wartościowymi prezentami? W tym zakresie również nic się nie zmieniło – nie należało ich dawać przed wprowadzeniem standardów ochrony małoletnich i nie należy dawać również po ich wprowadzeniu.

Czy w szkole wolno fotografować cudze dzieci?

Druga wątpliwość, która była szeroko analizowana w kontekście ochrony małoletnich dotyczyła dopuszczalności fotografowania dzieci podczas uroczystości szkolnych. Rodzice ochoczo robią zdjęcia swoim pociechom czy to odbierającym świadectwo, czy to biorącym udział w realizacji programu artystycznego z okazji, np. zakończenia roku szkolnego. Charakter tych zdarzeń jest jednak taki, że nie zazwyczaj nie są w stanie sfotografować tylko swojego dziecka i utrwalają również wizerunek towarzyszących mu koleżanek i kolegów. Tymczasem jak jasno wynika z wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości, pracownikom szkoły nie tylko nie wolno utrwalać wizerunku dziecka (filmowanie, nagrywanie głosu, fotografowanie) dla potrzeb prywatnych, ale również nie mogą umożliwiać osobom trzecim utrwalania wizerunków dzieci, jeśli dyrektor szkoły nie został o tym poinformowany, nie wyraził na to zgody i nie uzyskano zgód opiekunów dzieci oraz samych dzieci. W tym kontekście jak najbardziej uzasadnione jest pytanie o to, czy podczas jakiejkolwiek uroczystości szkolnej pracownicy szkoły powinni pozwolić rodzicom i innym obecnym w tym czasie w szkole osobom na wykonywanie zdjęć, czy filmowanie występów dzieci? Oczywiście nie, bo mimo że uzyskiwanie zgód opiekunów dzieci na utrwalanie ich wizerunku jest zapewne standardem w placówkach oświatowych, to ich zakres nie powinien obejmować zgody na utrwalanie wizerunku dzieci przez osoby trzecie. Oznacza to, że aby pozostać w zgodzie z obowiązującymi przepisami i wdrożonymi na ich podstawie procedurami uwzględniającymi wytyczne ministerialne, pracownicy szkoły nie powinni dopuszczać do sytuacji, w której osoby trzecie, w tym rodzice czy dziadkowie uczniów, będą utrwalali wizerunek dzieci innych niż własne. Czy jest to możliwe do zrealizowania w praktyce? Niestety wydaje się, że nie. Najlepiej świadczą o tym dziesiątki zdjęć z tego rodzaju uroczystości udostępnianych przez rodziców w mediach społecznościowych już w dniu zakończenia roku szkolnego.