Do opiniowania trafiły projekty nowelizacji dwóch rozporządzeń: w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia.
Ich celem jest nadanie nowego brzmienia podstawie programowej dla edukacji zdrowotnej (w tym uzupełnienie celów kształcenia – wymagań ogólnych o rozumienie znaczenia wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz podejmowanie świadomych i odpowiedzialnych decyzji, także w środowisku cyfrowym) oraz określenie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla nowego przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.
Tematy na edukacji zdrowotnej
W roku szkolnym 2025/2026 edukacja zdrowotna jest nieobowiązkowa i porusza również zagadnienie zdrowia seksualnego. Podstawa programowa dla tego przedmiotu składa się w sumie z dziesięciu działów.
W nowym roku szkolnym, jak wynika z projektów, dziewięć działów będzie omawianych na obowiązkowej edukacji zdrowotnej:
- Wartości i postawy,
- Zdrowie fizyczne,
- Aktywność fizyczna,
- Odżywianie,
- Zdrowie psychiczne,
- Zdrowie społeczne,
- Zdrowie środowiskowe,
- Internet i profilaktyka uzależnień,
- System ochrony zdrowia.
Analogicznie jak wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne, edukacja zdrowotna będzie przedmiotem podlegającym ocenianiu. Uczeń będzie z tych zajęć klasyfikowany i promowany, a ocena z tych zajęć będzie miała wpływ na średnią ocen.
Nieobowiązkowy przedmiot w szkole
Z kolei problematyka działu "Zdrowie seksualne" ma stanowić treść nowego, nieobowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne. W szkole podstawowej, jak czytamy, "ważne znaczenie mają treści dotyczące bezpieczeństwa i integralności osobistej, ukierunkowane na zapobieganie zagrożeniom".
Zgodnie z proponowaną podstawą programową:
- Uczeń klasy IV omawia pojęcie zdrowia seksualnego i jego wpływ na harmonijny rozwój człowieka przez całe życie; wyjaśnia pojęcie tzw. złego dotyku; wie, jak reagować i gdzie szukać pomocy w sytuacji przekroczenia granic intymnych przez inną osobę.
- Klasy V - wymienia stereotypy płciowe, które są najczęstsze w jego otoczeniu oraz wyjaśnia ich możliwy wpływ na funkcjonowanie człowieka.
- Klasy VI - wyjaśnia proces zapłodnienia; wymienia najważniejsze fakty dotyczące przebiegu ciąży, porodu, opieki nad niemowlęciem; omawia wartość rodziny i rodzicielstwa w życiu człowieka i społeczeństwa.
- Klasy VII - m.in. omawia pojęcie seksualności oraz znaczenie wiedzy na jej temat na różnych etapach życia, ze szczególnym uwzględnieniem okresu dorastania; rozumie rolę szacunku, odpowiedzialności, miłości i komunikacji dla budowania i utrzymania zdrowych oraz bezpiecznych relacji; rozróżnia formy przemocy seksualnej, w tym molestowania seksualnego i cyberprzemocy, a także omawia sposoby reagowania, gdy sam jej doświadcza lub gdy doświadczają jej inni.
- Klasy VIII - m.in. zna kryteria świadomej zgody oraz zasady asertywnej odpowiedzi; zauważa przejawy szkodliwych zjawisk (m.in. seksualizacji i presji związanej z podjęciem aktywności seksualnej) obecnych w mediach społecznościowych, środkach masowego przekazu, kulturze młodzieżowej oraz we własnym otoczeniu, wymienia sposoby przeciwdziałania im i radzenia sobie z nimi; rozumie rolę dojrzałego, świadomego i odpowiedzialnego przygotowania się do inicjacji seksualnej i wymienia konsekwencje przedwczesnej inicjacji; rozumie pojęcie orientacji psychoseksualnej i tożsamości płciowej.
Podstawy programowe nowego przedmiotu
W szkole ponadpodstawowej, gdzie przedmiot ma objąć dwa lata nauczania, "ważne znaczenie mają treści dotyczące przygotowania młodych osób do pełnienia różnych ról społecznych (przyjaciela, partnera, małżonka i rodzica) w obecnej fazie życia oraz w przyszłości".
W pierwszym roku uczeń m.in. dokonuje pogłębionej analizy informacji dotyczących zdrowia seksualnego, weryfikuje ich rzetelność oraz wykorzystuje je do podejmowania świadomych i odpowiedzialnych decyzji w różnych obszarach i fazach życia; omawia profilaktykę infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową; wymienia miejsca, w których można wykonać testy i badania; omawia metody antykoncepcji, mechanizm ich działania i kryteria wyboru odpowiedniej; rozumie istotę świadomego i odpowiedzialnego przygotowania się do rodzicielstwa.
W drugim roku nauczania - m.in. wymienia czynniki wpływające na płodność człowieka i sposoby dbania o nią; omawia zjawisko niepłodności, jej skutki i metody leczenia; omawia kwestie związane ze świadomym i odpowiedzialnym rodzicielstwem, ciążą, porodem, połogiem, karmieniem i opieką nad niemowlęciem oraz ich wpływ na zdrowie i rozwój człowieka; omawia sposób organizacji opieki okołoporodowej i prawa kobiet w tym zakresie; wyjaśnia pojęcia: poronienie, aborcja; wymienia i charakteryzuje czynniki wpływające na trwałość związku; rozumie rolę szacunku, odpowiedzialności, miłości i komunikacji dla budowania i utrzymania zdrowych oraz bezpiecznych relacji; wskazuje źródła wsparcia i wie, gdzie można szukać pomocy w przypadku trudności w relacjach oraz problemów związanych ze zdrowiem seksualnym.
36 tys. nauczycieli z kwalifikacjami
Projekty opisują też warunki realizacji i nauczania przedmiotu. Resort podkreślił, że "poruszając tematy związane z tą wrażliwą sferą ludzkiego funkcjonowania nauczyciel powinien pamiętać o wadze odpowiedniego słownictwa, ustalenia zasad pracy z grupą, dobrego samopoczucia każdego ucznia".
Według danych Systemu Informacji Oświatowej, w około 6 tys. szkół ponadpodstawowych (tj. liceów ogólnokształcących, techników i branżowych szkół I stopnia) jest obecnie około 36 tys. nauczycieli mających kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej. W czerwcu 2026 r. zakończy się pierwsza edycja zleconych w 2025 r. przez MEN studiów podyplomowych z zakresu edukacji zdrowotnej, które ukończy grupa około 580 nauczycieli. W przygotowywanej obecnie drugiej edycji weźmie udział około 600 nauczycieli. Przepisy mają wejść w życie od 1 września 2026 r.
