Obywatelski projekt nowelizacji Karty Nauczyciela (inicjatywa "Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli") zakłada powiązanie wysokości wynagrodzeń nauczycieli z wysokością przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. Związek Nauczycielstwa Polskiego wniósł go do Sejmu w listopadzie 2021 r., ale po pierwszym czytaniu propozycja utknęła w komisji. W obecnej kadencji dedykowana jej podkomisja nadzwyczajna spotkała się trzy razy, z czego tylko raz zajęła się projektem. Od ostatniego posiedzenia w marcu 2025 r. Sejm nie informuje o terminie kolejnego.
"Projekt należy pilnie uchwalić"
W 2025 r., podczas wrześniowej manifestacji ZNP, związkowcy zaznaczyli, że "inaczej rozumieją przyspieszenie" prac nad projektem, które w listopadzie 2024 r. obiecał premier Donald Tusk. Szef rządu zapewnił wówczas, że "nie będzie już zwłoki".
Na początku maja związek ponownie zaapelował o zajęcie się propozycją. "Projekt należy pilnie uchwalić, jeśli nowy system kształtowania wynagrodzeń nauczycieli miałby zacząć obowiązywać w 2027 r." – czytamy we wniosku do wszystkich klubów i kół poselskich, w którym ZNP zwrócił się o zajęcie stanowiska ws. inicjatywy. ZNP dodał, że "prace nad nią muszą być natychmiast wznowione, bo inaczej Sejm nie zdąży ich uchwalić do czerwca 2026 r., a więc do czasu, kiedy konstruowany jest projekt przyszłorocznego budżetu".
Koszt propozycji ZNP to około 35 mld zł
W połowie października 2025 r. w rozmowie z PAP przewodniczący podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela poseł Adam Krzemiński przekazał, że kolejne posiedzenia nie odbywały się, bo od ostatniego czekał na opinię z Ministerstwa Finansów w sprawie skutków noweli dla budżetu państwa. Poinformował wówczas, że "jednoznacznie dała ona do zrozumienia, że przy kosztach tej propozycji, które MF szacuje na około 35 mld zł, nie ma możliwości, żeby ten projekt mógł się ziścić jako aktualne prawo".
Przekazał też, że rozwiązania miał więc przygotować resort edukacji, które – podobnie jak projekt ZNP – miałyby "co do zasady uniezależnić decyzje dotyczące podwyżek od decyzji politycznych". Chodziło o to, żeby "przygotować wskaźnik, którym będą co roku waloryzowane wynagrodzenia nauczycieli, bez względu na to, jakie decyzje będą zapadały na poziomie ministerstwa".
Rzeczniczka MEN: Trwają prace nad dostosowaniem
W majowej rozmowie Krzemiński przekazał PAP, że podkomisja wciąż jest na tym etapie. Jednak w jego opinii jest "za wcześnie, by mówić, że nie zdążymy". Dodał, że jest na to szansa – przy szybkim tempie prac w parlamencie – jeśli tylko pojawi się projekt możliwy do zrealizowania.
PAP zapytała MEN, czy zakończyło już prace nad propozycjami, kiedy zostaną one przekazane komisji i co zakładają. Rzecznik prasowy resortu edukacji Ewelina Gorczyca poinformowała m.m.in. że "po wyborach parlamentarnych Sejm obecnej kadencji, dostrzegając potrzebę zmian w zakresie systemu wynagradzania nauczycieli mających na celu zapewnienie tej grupie zawodowej godnych warunków pracy, niezwłocznie podjął prace nad obywatelskim projektem ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela".
"Przedstawiciele obecnej większości parlamentarnej, w tym członkowie rządu, w trakcie I czytania projektu na posiedzeniu Sejmu deklarowali wolę merytorycznej pracy nad propozycjami zawartymi w niniejszym projekcie oraz opowiedzieli się za skierowaniem projektu do dalszych prac" – zaznaczyła. Dodała, że w powołanej podkomisji "trwają prace nad dostosowaniem obywatelskiego projektu ustawy do obowiązujących rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, które od czasu jego wniesienia do Sejmu uległy istotnym zmianom".
Wynagrodzenie nauczycieli
Zaznaczyła, że MEN "współpracuje z podkomisją w zakresie przygotowywanych zmian", a niezależnie od prac z podkomisją, "obecnie są rozważane różne koncepcje zmian w zakresie systemu wynagradzania nauczycieli". Wysokość wynagrodzenia nauczycieli jest pochodną kwoty bazowej dla nauczycieli, określanej co roku w ustawie budżetowej. Służy ona do wyliczania tzw. średniego wynagrodzenia nauczycieli (określone jest ono w Karcie Nauczyciela procentowo dla każdego stopnia awansu zawodowego).
W ustawie budżetowej na 2026 r. kwotę bazową dla nauczycieli ustalono na poziomie 5597,86 zł, zwiększając ją o 163,04 zł w stosunku do tej obowiązującej w 2025 r. – to wzrost o 3 proc. Na średnie wynagrodzenie nauczyciela składa się wynagrodzenie zasadnicze, dodatki (m.in. za wysługę lat, funkcyjny, motywacyjny), wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa, a także nagrody i inne świadczenia (np. trzynastka). Dodatków jest kilkanaście, m.in. za wysługę lat, funkcyjne (wynikające z pełnienia funkcji kierowniczej, dla mentora, dla wychowawcy klasy, nauczyciela doradcy metodycznego, nauczyciela konsultanta), motywacyjny, za warunki pracy, nagroda jubileuszowa, nagroda ze specjalnego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie za pracę w porze nocnej, dodatkowe wynagrodzenie roczne (tzw. trzynastka), odprawa emerytalno-rentowa i odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa. Wysokość części z nich wzrasta wraz ze wzrostem płacy zasadniczej.
