Likwidacja szkoły nie odbędzie się bez pozytywnej opinii kuratora oświaty. Jego "tak dla likwidacji szkoły" wymagane było w poprzednim stanie prawnym. Tu nie ma żadnych zmian. Teraz opinia ma nowe elementy - np. uwzględnia kwestię dojazdu uczniów z likwidowanej szkoły do nowej. Wymagana jest też (art. 89b ust. 1 i 3 p.o.).
Kurator jako ostatnia instancja ochrony uczniów
Nowe przepisy prawa oświatowego wyraźnie wzmacniają rolę kuratora oświaty w procedurze likwidacji szkół. To właśnie kurator pozostaje jedynym organem, który może skutecznie zablokować zamknięcie placówki poprzez wydanie negatywnej opinii. Bez pozytywnego stanowiska kuratora samorząd nie będzie mógł przeprowadzić likwidacji szkoły.
Dlatego ustawodawca nałożył na gminy znacznie szerszy obowiązek informacyjny. Samorząd musi dziś szczegółowo pokazać nie tylko, gdzie trafią uczniowie po likwidacji szkoły, ale również w jakich warunkach będą się dalej uczyć i jak będzie wyglądała organizacja ich codziennego funkcjonowania.
Kurator nie może oceniać szkoły zza biurka
Nowelizacja w praktyce wymusza na kuratorach znacznie bardziej wnikliwą ocenę planowanych zmian. Trudno bowiem rzetelnie ocenić warunki nauki wyłącznie na podstawie dokumentów przygotowanych przez samorząd.
Jeżeli kurator ma stwierdzić, czy po likwidacji nie dojdzie do pogorszenia warunków nauki, wychowania i opieki, powinien znać realia funkcjonowania zarówno szkoły likwidowanej, jak i placówek, do których mają zostać przeniesieni uczniowie. Przepisy wprost wymagają odwiedzenia tych szkół, sprawdzenia ich warunków lokalowych, liczby uczniów, organizacji zajęć czy możliwości przyjęcia nowych dzieci.
Dopiero taka bezpośrednia weryfikacja pozwala ocenić, czy przedstawione przez gminę zapewnienia odpowiadają rzeczywistości.
Transport i codzienność ucznia pod lupą
Szczególne znaczenie mają nowe obowiązki dotyczące transportu i opieki nad uczniami. Ustawodawca oczekuje od gmin konkretnych informacji o trasach przewozu, czasie dojazdu, miejscach oczekiwania na autobus czy dostępnych połączeniach komunikacyjnych.
To właśnie te elementy mogą przesądzić o ocenie kuratora. Nawet najlepiej przygotowane dokumenty nie zmienią faktu, że uczeń może mieć do pokonania wielokilometrową trasę albo spędzać codziennie długie godziny w drodze do szkoły.
Nowe przepisy pokazują więc wyraźnie, że opinia kuratora ma być oparta nie na formalnościach, lecz na rzeczywistej ocenie sytuacji uczniów po likwidacji szkoły. A do takiej oceny nie wystarczy analiza papierowych deklaracji samorządu.
Zebranie z rodzicami ma charakter informacyjny
Nowe przepisy przewidują obowiązek przeprowadzenia konsultacji dotyczących zamiaru likwidacji szkoły. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego musi zorganizować zebranie z udziałem przedstawiciela gminy, dyrektora szkoły oraz rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – również samych uczniów.
Spotkanie to nie oznacza jednak przekazania rodzicom prawa do współdecydowania o likwidacji placówki. Ustawodawca nie wprowadził obowiązku uzyskania zgody rodziców na zamknięcie szkoły. Konsultacje mają przede wszystkim charakter informacyjny i służą przedstawieniu planowanych zmian oraz umożliwieniu zadawania pytań czy zgłaszania uwag.
W praktyce oznacza to, że rodzice mają otrzymać pełną wiedzę o skutkach likwidacji szkoły, ale ich stanowisko nie ma charakteru wiążącego dla samorządu. Decydujące znaczenie nadal zachowuje procedura opiniowania przez kuratora oświaty.
Przepisy określają również minimalne gwarancje czasowe dla uczestników konsultacji. Termin zebrania nie może zostać wyznaczony wcześniej niż po upływie 7 dni od udostępnienia zbiorczego stanowiska wobec zgłoszonych wcześniej uwag i wniosków. Ma to zapewnić rodzicom oraz uczniom możliwość spokojnego zapoznania się z informacjami przedstawionymi przez gminę przed samym spotkaniem.
Podsumowanie
Szkoła publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, jeżeli likwidacja szkoły nie pogorszy warunków nauki, wychowania i opieki zapewnianych uczniom likwidowanej szkoły oraz uczniom szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki (art. 89 ust. 3 p.o.).
WAŻNE! Opinia ta musi być pozytywna i wydana w ciągu 60 dni od dnia doręczenia kuratorowi oświaty zawiadomienia wraz z uchwałą o zamiarze likwidacji, zawiadomienia w formie, o której mowa w art. 89a ust. 3 pkt 1 p.o. wraz z analizami, dokumentami i informacjami, o których mowa w art. 89a ust. 5 p.o.
Dodatkowo kurator musi przeprowadzić oględziny likwidowanej szkoły i szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki. Musi też uwzględnić problemy komunikacyjne uczniów.
