Rząd przyjął już projekt ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, wkrótce zajmie się nim Sejm RP. Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe zakłada zebranie w jednym miejscu rozproszonych w kilku dokumentach praw i obowiązków uczniowskich tak, by nie było konieczności przeszukiwania kilku różnych aktów prawnych.
Uczniowie z prawem do "kształtowania własnego stroju i wyglądu"
W projekcie nowelizacji zapisano, że uczeń ma prawo do kształtowania własnego stroju i wyglądu, ponadto przysługuje mu wolność od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu, także ze względu na wygląd. Daje to więc uczniom większą swobodę w kwestii ubioru, jednocześnie nie oznacza, że gdy znowelizowana ustawa wejdzie w życie, uczniowie zyskają w tej materii zupełną dowolność.
Wciąż ubiór ucznia ma być zgodny z ogólnie przyjętymi normami społecznymi, nie może nawoływać do dyskryminacji innych osób (choćby za sprawą napisów czy symboli), kogokolwiek obrażać czy stwarzać niebezpieczeństwo dla innych oraz dla samego ucznia. Kwestie ubioru i wyglądu mają zostać doprecyzowane w statucie szkoły.
Przykład
To oznacza również konkretne regulacje w zakresie stroju ucznia podczas zajęć wychowania fizycznego, pracy w szkolnym laboratorium i pracowni, uczestnictwa w warsztatach. Naturalnie więc można spodziewać się np. wymogu związania włosów, jeśli jest to podyktowane kwestiami bezpieczeństwa.
Rzecznicy praw uczniowskich w każdej szkole
Nad przestrzeganiem katalogu praw uczniów czuwać będą Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich i wojewódzcy rzecznicy działający przy kuratoriach oświaty. Ponadto w każdej placówce szkolnej takim rzecznikiem stanie się opiekun samorządu uczniowskiego. To do niego będzie mógł zwrócić się uczeń, który uzna, że jego prawa są łamane.
Zmiany zakładają również zwiększenie udziału rodziców w działalności placówek oświatowych. W szkołach mają być obowiązkowo tworzone rady szkół - ten wymóg został jednak przewidziany dopiero od września 2028 roku.
Najpierw działania wychowawcze, dopiero potem kary
W nowelizacji znalazło się miejsce nie tylko na katalog obowiązków uczniowskich lecz także katalog kar. Mogą nimi być upomnienie pisemne, nagana, nagana z ostrzeżeniem. Nowelizacja zakłada jednak, że w pierwszej kolejności muszą zostać przeprowadzone działania wychowawcze, przede wszystkim rozmowa z uczniem. Dopiero gdy te okażą się niewystarczające, będzie można zastosować procedurę wymierzania kary. Takie formalne postępowanie inicjuje dyrektor placówki. Przewidziano także procedurę odwoływania się od kar.
Zmiany w usprawiedliwianiu nieobecności
Choć początkowo resort edukacji zapowiadał zwiększenie progu frekwencyjnego, ostatecznie zrezygnowano z tego pomysłu, przynajmniej na razie. Doprecyzowano za to kwestie dotyczące usprawiedliwiania nieobecności i dostępu do ocen przez pełnoletnich uczniów. Dodano także zapis o tym, jakie dane powinny zostać podane jako powód usprawiedliwienia nieobecności. Choć sam powód podania nieobecności będzie konieczny, nie będzie wymogu podawania informacji wrażliwych lub nadmiernych.
Sam projekt nowelizacji prawa oświatowego był długo i szeroko konsultowany. Jak podaje na swojej stronie internetowej MEN, zgłoszono ponad 700 uwag i opinii, z których wiele zostało uwzględnionych. Teraz projekt trafi pod obrady Sejmu.
