Szkoły i przedszkola stoją u progu niżu demograficznego. Zgodnie z prognozami będzie zmniejszać się liczba dzieci w wieku przedszkolnym. W roku 2027/28 liczba przedszkolaków spadnie poniżej 1,2 mln a w ciągu kolejnych pięciu lat – jeśli spełnią się pesymistyczne prognozy demograficzne – ich liczba obniży się poniżej miliona.
Likwidacje etatów dotkną także nauczycieli innych specjalności. Prognozy Instytutu Badań Edukacyjnych pokazują, że wzrost uczniów w szkołach ponadpodstawowych do roku 2027, a następnie spadek wartości. Tak samo będzie z nauczycielami: po roku 2027 ich liczba może się zmniejszyć.
Powrót do pomysłu szkół zbiorczych
W grudniu 2025 roku rząd przyjął projekt nowelizacji prawa oświatowego, w którym zaproponowano powrót do pomysłu szkół zbiorczych. W szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych" szkoła podstawowa będzie mogła zorganizować naukę dla klas I-III, I-IV albo IV-VIII. Oprócz tego szkoły podstawowe będą mogły tworzyć swoje filie: dla klas I-III albo I-IV. Młodsze dzieci będą chodziły do placówek blisko domu, a starsze mają jeździć do szkół zbiorczych. Za transport dzieci i młodzieży zapłacą samorządy.
Pomysł szkół zbiorczych nie jest nowy, takimi szkołami były gimnazja. Dzieci po szóstej klasie, zwłaszcza te z mniejszych ośrodków, stykały się dzięki nim z innym środowiskiem - i to wyrównywało ich szanse edukacyjne.
Prezydent podpisał nowelizację ustawy Prawo oświatowe
Wczoraj prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy Prawo oświatowe. W oświadczeniu opublikowanym na X podkreślił, że to "ważna ustawa", która „umożliwi rozszerzenie procesu konsultacyjnego i wzmocni głos rodziców w procedurze zmian w strukturach szkół”.
Wprowadza ona "sześciomiesięczny okres informowania o planowanych zmianach, takich jak likwidacja szkoły". Według Nawrockiego, to "bardzo ważny element tej ustawy". W procedurze likwidacji szkoły obowiązkowe będą konsultacje społeczne, a zasady informowania mieszkańców będą jasne. Skargi na opinię kuratora w sprawie likwidacji szkoły trafią bezpośrednio do właściwego sądu administracyjnego, co przyspieszy postępowanie.
