Przepisy nowelizacji ustawy o Prawie oświatowym oraz niektórych innych ustaw przewidują m.in. możliwość tworzenia filii szkół podstawowych i umożliwienie samorządom wykorzystania wolnych pomieszczeń w szkołach, przedszkolach i innych placówkach edukacyjnych na potrzeby lokalnej społeczności.
Podkreślenie roli decyzji samorządów i opinii rodziców
Zapisy pozwolą dostosować edukację na poziomie szkół podstawowych do zmian demograficznych, chroniąc przy tym – tam, gdzie jest to możliwe – usytuowane blisko domu rodzinnego – szkoły podstawowe.
W oświadczeniu opublikowanym na X prezydent podkreślił, że to „ważna ustawa”, która „umożliwi rozszerzenie procesu konsultacyjnego i wzmocni głos rodziców w procedurze zmian w strukturach szkół”.
Wskazał, że m.in. wprowadza ona „sześciomiesięczny okres informowania o planowanych zmianach, takich jak likwidacja szkoły”. W ocenie Nawrockiego, to „bardzo ważny element tej ustawy”.
- Gdybym jej nie podpisał, to mogłoby dojść do powszechnego likwidowania szkół i politycznego przerzucania się za to odpowiedzialnością między rządem a samorządem - zaznaczył prezydent.
Nowe zadania samorządów w szkołach
Teraz, jak dodał, „sytuacja będzie jasna”. - Te zmiany przenoszą cały zakres decyzji w sprawie szkół na władze lokalne - powiedział. Zaznaczył przy tym, że „szeroko konsultował decyzję” z samorządowcami i związkami zawodowymi.
Nawrocki podkreślił, że „decyzje o szkołach nie mogą być podejmowane wyłącznie według rachunku ekonomicznego”. - Tu chodzi o dzieci, o wspólnoty lokalne, o przyszłość - podkreślił.
Dotychczas na terenie szkół podstawowych mogły działać tylko przedszkola. Zgodnie z nowelą, zadania jakie samorząd będzie mógł realizować, będą związane m.in. z opieką nad dziećmi w wieku do lat trzech, polityką senioralną, uczeniem się przez całe życie (np. kursy edukacyjne dla dorosłych), ochroną zdrowia i kulturą - pod warunkiem, że nie wpłynie to niekorzystnie na działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.
Możliwość tworzenia szkół podstawowych i filialnych o różnych klasach
Nowe przepisy zakładają, że w przypadkach uzasadnionych trudnymi warunkami demograficznymi lub geograficznymi można tworzyć szkoły podstawowe obejmujące strukturą organizacyjną: klasy I–III, klasy I–IV albo klasy IV–VIII; szkoły podstawowe filialne z klasami I–III albo I–IV. Szkoły filialne będą podporządkowane organizacyjnie szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I–VIII albo klasy IV–VIII. Szkole podstawowej będzie mogła być podporządkowana więcej niż jedna szkoła filialna.
Samorząd będzie mógł w jednej uchwale i po zasięgnięciu tylko jednej opinii kuratora oświaty przekształcić dotychczasową szkołę podstawową w szkołę podstawową filialną, a także połączyć w zespół szkół prowadzone przez siebie szkoły podstawowe. System oświaty dopuszcza obecnie łączenie jednostek tego samego typu w jeden zespół, tylko jeśli są to przedszkola oraz łączyć licea ogólnokształcące dla dzieci i młodzieży z liceami ogólnokształcącymi dla dorosłych.
Świetlice i opieka w małych szkołach
W małych szkołach (do 70 uczniów) będzie można organizować opiekę świetlicową dla dzieci, które chodzą tam do oddziału przedszkolnego. Zajęcia będą organizowane na wniosek rodziców lub ze względu na organizację dojazdu do szkoły czy inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole. Przedszkolaki uczęszczające na świetlicę będą mogły dostać w szkole ciepły posiłek i podwieczorek. Skorzystanie z nich będzie dobrowolne i odpłatne.
Przepisy wzmacniają też rolę kuratora w sytuacji zmiany obwodu szkoły lub jej likwidacji albo przekształcenia.
Ich celem jest również uspołecznienie procedury likwidacji szkoły, tj. obowiązkowe będą konsultacje społeczne, a zasady informowania mieszkańców będą jasne. Skargi na opinię kuratora w sprawie likwidacji szkoły trafią bezpośrednio do właściwego sądu administracyjnego, co przyspieszy postępowanie.
Resort edukacji, który przygotował przepisy, argumentuje, że według aktualnej prognozy ludności Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat spadnie o ok. 5 proc. Do 2034 r. GUS przewiduje spadek o około 19,5 proc. w tej grupie wiekowej, a do 2060 r. - o ok. 30 proc. (według skrajnego scenariusza demograficznego - o 48,3 proc.).
Przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
